Il s’agit d’une
dame qui décède à l’occasion d’un accident.
Le veuf réclame
l’indemnisation du préjudice en résultant, notamment la valeur économique du
travail ménager.
Le juge de
police fixe cette valeur à 2.456,22 € par an.
Comme on le
sait, le juge évalue le dommage, et fixe l’indemnité, au moment où il statue.
Il distingue à
cet effet le dommage passé, avant son prononcé, et le dommage futur, postérieur
au prononcé.
Autrement dit,
le juge évalue concrètement les mois de perte de la valeur économique jusqu’à
son jugement en fonction de la valeur de 2.456,22 €/an.
Pour le dommage
futur, après son jugement, le juge doit évaluer la perte du travail ménage sur
la période de vie statistique de la pauvre dame et corriger en fonction de ce
qu’il alloue déjà l’indemnité.
Pour cela le
juge applique une méthode de capitalisation.
Sur appel, le
tribunal correctionnel de Mechelen décide que le premier juge a correctement
jugé.
Il confirme le
premier jugement sans autre formalité.
Très bien, mais
le juge d’appel statue bien après le premier juge.
A ce moment, une
partie du dommage futur du premier juge est devenu un dommage passé pour le
juge d’appel.
Or le juge doit
évaluer au moment où il statue. Et il doit distinguer à ce moment le dommage
passé et le dommage futur.
En effet, ces
deux dommages sont déterminés différemment (concrètement pour l’un et par
capitalisation pour l’autre).
Si le juge
d’appel confirme sans plus le jugement, il méconnaît la règle selon laquelle il
doit statuer au jour de son prononcé.
Si le juge
d’appel recalcule le dommage en se plaçant au moment où il statue, il modifie
forcément le premier jugement, alors il ne le confirme plus vraiment.
La question se
pose donc de savoir si, lorsque le juge d’appel confirme la décision du premier
juge, il doit être fait exception à la règle selon laquelle il doit se placer
au moment où il statue.
Cette question
n’était pas tranchée en jurisprudence.
La Cour de
cassation vient de se prononcer sur cette question, par un arrêt du 22 novembre
2005.
L’arrêt est
publié avec les conclusions de l’avocat général, ce qui révèle que l’arrêt est
jugé important par la Cour de cassation.
Dans quel sens
tranche la Cour de cassation ?
La Cour
considère que le juge d’appel doit se placer au moment où il statue.
Donc, même s’il
confirme totalement la décision du premier juge, il doit distinguer le dommage
passé et le dommage futur au moment où il statue (où il confirme !) et non
au moment où le premier juge a statué.
Autrement dit,
le juge d’appel confirme et … modifie la décision qu’il confirme.
Cela semble
paradoxal.
Mais c’est
respectueux du principe selon lequel le juge évalue au moment où il statue.
Voyons à présent
les attendus de la Cour de cassation dans la langue de l’arrêt :
“Overwegende dat de door een onrechtmatige daad
veroorzaakte schade moet worden begroot naar het tijdstip dat dit van het
effectieve herstel ervan zo dicht mogelijk benadert, dit is praktisch naar het
tijdstip van de uitspraak, in voorkomend geval na het hoger
beroep ;
Dat, wanneer de rechter de raming van de schade
grondt op een kapitalisatieberekening, hij ertoe gehouden is, wanneer één van
de partijen dit verzoekt, de reeds geleden schade te
onderscheiden van de toekomstige schade ;
Overwegende dat eiser voor de appelrechters
vergoeding vorderde van de schade die hij lijdt door het verlies van de
economische waarde van de huishoudelijke arbeid van zijn door een dodelijk
ongeval getroffen echtgenote ;
Dat hij daarbij een onderscheid maakte tussen
de reeds tot de uitspraak in hoger beroep geleden
schade en de toekomstige schade ;
Overwegende dat de appelrechters de berekening
door de eerste rechter van de vergoeding van deze schade overnemen
;
Dat de eerste rechter, in het vonnis van 9
december 2004, voor de berekening van de schade het onderscheid maakt tussen de
reeds op het ogenblik van dat vonnis geleden schade en
de toekomstige schade ;
Dat de appelrechters zodoende niet het
onderscheid maken, op het ogenblik van hun uitspraak, tussen de reeds geleden schade en de toekomstige schade ;
Dat zij aldus de artikelen 1382 en 1383 van het
Burgerlijk Wetboek schenden ;”
Cass. 22
novembre 2005, 2ième chambre, section néerlandaise, rôle n° P050963N, www.juridat.be.